CYFNOD NEWYDD YM MYD LLYFRAU CYMRU

Newid a datblygu oedd thema fawr y flwyddyn ddiwethaf ym myd llyfrau o Gymru, yn y ddwy iaith, yn ôl Gwerfyl Pierce Jones, Cyfarwyddwr Cyngor Llyfrau Cymru, wrth iddi annerch aelodau'r Cyfarfod Blynyddol yng Nghaerdydd. (Dydd Mercher, 29 Tachwedd).

Cafwyd newid yn strwythur y Cyngor Llyfrau ei hunan wrth iddo wynebu'r her o ddatblygu'r diwydiant llyfrau yng Nghymru, gan sefydlu adran gwbl newydd i fod yn gyfrifol am Werthu a Marchnata. Yn dilyn penodi Helgard Krause, brodor o'r Almaen, sydd bellach yn rhugl yn y Gymraeg, yn bennaeth yr adran newydd, mae hi a'i staff yn gweithio'n agos gyda'r cyhoeddwyr a'r llyfrwerthwyr i hyrwyddo a chynyddu gwerthiant llyfrau o Gymru.

' Mae'r datblygiadau cyffrous hyn wedi golygu cryn newid yn ein patrwm gwaith,' meddai Gwerfyl Pierce Jones, 'ond roedd yn angenrheidiol i'r Cyngor ddangos ein bod yn barod i arwain yn y maes. Yn wir, mae'r datblygiadau arfaethedig yn golygu newid i holl sectorau'r fasnach lyfrau yng Nghymru, ac ni ellir eu gweithredu ond drwy gydweithio a chyd-dynnu.'

Yng nghyd-destun rhaglen o newid, mae'r ffaith bod y datblygiadau eisoes yn dwyn ffrwyth yn galonogol iawn, gyda maes nofelau yn enghraifft glodwiw o hynny. Gwta ddeng mlynedd yn ôl, roedd hi'n argyfwng ym maes nofelau Cymraeg, gyda sôn am dranc y nofel a gwerthiant yn gostwng yn flynyddol. Erbyn hyn, mae'r sefyllfa wedi'i thrawsnewid gydag
awduron a chyhoeddwyr yn manteisio i'r eithaf ar yr arian comisiwn sydd ar gael trwy'r Cyngor Llyfrau er mwyn sicrhau ystod eang o gynnyrch poblogaidd, apelgar a thra amrywiol.

Yr hyn sy'n galonogol, yn ôl Gwerfyl Pierce Jones, yw bod cynifer o bobl ifanc yn mentro i'r maes, yn ogystal ag awduron mwy profiadol, ac mae'r cynnyrch yn ysgogi mwy o ymateb ac o drafodaeth nag a welwyd ers tro byd. Nid yw'n syndod, meddai, bod nofelau bellach yn ymddangos yn gyson yn siartiau gwerthwyr gorau llyfrau Cymraeg.

Bu'r flwyddyn ddiwethaf yn gyfnod o ddatblygu ym maes Ysgrifennu Saesneg o Gymru yn ogystal. Derbyniodd cyfres nodedig Library of Wales, a gynhyrchwyd gyda nawdd Llywodraeth y Cynulliad, a chefnogaeth bersonol Alun Pugh, y Gweinidog dros Ddiwylliant, y Gymraeg a Chwaraeon, sylw haeddiannol gan sicrhau'r ddau nod o lwyddiant masnachol a'r cyfle i gyflwyno rhai o glasuron ein hetifeddiaeth lenyddol i gynulleidfa newydd o ddarllenwyr. Yn yr un modd, mae awduron megis Rachel Trezise, enillydd Gwobr Dylan Thomas 2006 am ei chyfrol Fresh Apples, yn sicrhau bod ysgrifennu newydd o Gymru'n cael ei gydnabod ar lwyfan rhyngwladol.

' Mae pob newid yn dod â her newydd yn ei sgil,' ychwanegodd Gwerfyl Pierce Jones, '?ac rydym yn ffyddiog bod y Cyngor Llyfrau a'r fasnach lyfrau yng Nghymru yn barod i wynebu'r newidiadau hyn gyda brwdfrydedd newydd ac y gallwn gydweithio i gyflwyno'r ddarpariaeth orau i'r darllenwyr.'

Newid arall a welwyd ar staff y Cyngor Llyfrau eleni oedd ymddeoliad Elgan Davies, Pennaeth yr Adran Ddylunio, a Dewi Morris Jones, Pennaeth yr Adran Olygyddol, ar ôl blynyddoedd maith o wasanaeth diflino. Gyda chyfnod o drigain a phedair o flynyddoedd o wasanaeth rhyngddynt, buont yn rhan allweddol o'r newidiadau mawr a welwyd yn y maes cyhoeddi yng Nghymru.

' Buont yn gonglfeini cadarn i'r Cyngor Llyfrau dros y blynyddoedd,' meddai Gwerfyl Pierce Jones, 'a gallant ill dau dystio nad peth newydd yw rhaglen o newid a datblygu ym myd llyfrau yng Nghymru.'

Am fwy o wybodaeth cysyllter ag: Elwyn Jones, Pennaeth Gweinyddiaeth a Chysylltiadau Cyhoeddus, Cyngor Llyfrau Cymru, Castell Brychan, Aberystwyth, Ceredigion, SY23 2JB T (01970) 624151 F (01970) 625385
E elwyn.jones@cllc.org.uk